ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ
Η Ένωση Συντακτών Μακεδονίας-Θράκης είναι ένα από τα παλαιότερα σωματεία της Θεσσαλονίκης και η αρχαιότερη από τις σημερινές δημοσιογραφικές οργανώσεις της χώρας. Η πορεία της περιλαμβάνει σελίδες όχι μόνο επαγγελματικής, αλλά και εθνικής, κοινωνικής και πολιτιστικής προσφοράς. Μιας προσφοράς που είχε αρχίσει από άλλα συνδικαλιστικά όργανα δημοσιογράφων της Θεσσαλονίκης, τα οποία με άλλες επωνυμίες, αλλά με σχεδόν τα ίδια μέλη, είχαν εμφανιστεί από την περίοδο της τουρκικής κυριαρχίας και από τα πρώτα χρόνια της ελεύθερης ζωής της Θεσσαλονίκης.
Στις 26 Δεκεμβρίου 1922, τέσσερις δημοσιογράφοι ημερησίων εφημερίδων (ο Πέτρος Λούβαρης, ο Θεόδωρος Ρηγινός, ο Βασίλειος Οικονόμου και ο Αντώνιος Θεοδωρίδης) ξεκίνησαν την προσπάθεια να οργανωθεί ο δημοσιογραφικός κόσμος σε σωματείο και καθόρισαν ιδρυτική Γενική Συνέλευση. Η Συνέλευση πραγματοποιήθηκε στις 6 Ιανουαρίου 1923,ανήμερα της εορτής των Θεοφανείων. Εγκρίθηκε τότε το πρώτο καταστατικό και εκλέχθηκε η προσωρινή πρώτη διοίκηση της Ενώσεως Συντακτών Θεσσαλονίκης, όπως ονομάστηκε. Ιδρυτικά μέλη της ήταν οι εξής 11 δημοσιογράφοι, που συγκεντρώθηκαν στα γραφεία της γαλλόγλωσσης εφημερίδας «Λ’ Οπινιόν» και άρχισαν τον αγώνα για την συνδικαλιστική οργάνωση των εργαζομένων στον Τύπο της Θεσσαλονίκης: Πέτρος Λούβαρης, Θεόδωρος Ρηγινός, Βασίλειος Οικονόμου, Νικόλαος Σήφακας, Κωνσταντίνος Τζωρτζίδης, Ευάγγελος Θωμαΐδης, Φίλιππος Τριανταφυλλίδης, Αντώνιος Θεοδωρίδης, Γεώργιος Ησαΐας, Λουκιανός Εράμ και Σολομών Ματαράσσο.
Η Ένωση επεκτάθηκε διαδοχικά σε ολόκληρη τη Μακεδονία και τη Θράκη, ενώ κατά καιρούς άνοιξε τις πύλες της μόνο στους συντάκτες τωνημερήσιων εφημερίδων, μόνο στους εργαζόμενους στις ελληνόγλωσσες εφημερίδες ή απέκλεισε όσους δεν εργάζονταν σε εφημερίδες. Οι τέσσερις που είχαν την πρωτοβουλία για την ίδρυση και οι 11 που την αποφάσισαν, σύντομα έγιναν 27, τον πρώτο χρόνο, και γύρω στους 50 στην αρχή του πολέμου, ύστερα από 18 χρόνια. Ήταν όλοι τους επαγγελματίες δημοσιογράφοι πουζούσαν αποκλειστικά από αυτή την εργασία τους.
Η σημερινή δύναμη της ΕΣΗΕΜ-Θ είνα 931 μέλη, όλων των Μαζικών Μέσων Ενημερώσεως και από ολόκληρη τη Μακεδονία και τη Θράκη.
Η Ένωση Συντακτών συνύφανε την πορεία της, με την ιστορία της χώρας, αλλά ιδιαίτερα με την ιστορία της Θεσσαλονίκης. Η λειτουργία της επηρεάστηκε από τις πιο μεγάλες και πιο δύσκολες στιγμές της νεότερης ιστορίας μας, τις οποίες όμως και η Ένωση επηρέασε σε σημαντικό βαθμό.
Τίτλος τιμής για την ΕΣΗΕΜ-Θ είναι το μυστικό «Πρωτόκολλο Τιμής» που υπέγραψαν 22 μέλη της, τέλη του 1941, αρχές του 1942. Με αυτό, δεσμεύτηκαν να μην προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στα έντυπα που εξέδιδαν οι κατακτητές και να εργαστούν μόνο στις εφημερίδες, οι οποίες θα εξέφραζαν τις εθνικοαπελευθερωτικές οργανώσεις και την Αντίσταση.
Στη διάρκεια της Κατοχής τρία μέλη της ΕΣΗΕΜ-Θ, οι Ζακ Βεντούρα (ιδρυτικό μέλος από το 1923), Ελεέζερ Λάζαρ (μέλος από 12-1-1933) και Μέντες Ματαράσσο (μέλος από το 1938), βρήκαν τραγικό θάνατο στα χιτλερικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Στο μητρώο της ΕΣΗΕΜ-Θ αναφέρεται:«Απαχθέντες υπό των Γερμανών το 1943 και αποσταλέντες εις Γερμανίαν δεν επανήλθαν έκτοτε».
Στα χρόνια που ακολούθησαν από την απελευθέρωση μέχρι σήμερα, τα μέλη της Ένωσης μας στάθηκαν στο πλευρό του λαού και έγιναν οι καλύτεροι εκφραστές των ανησυχιών του και της δημιουργικότητάς του. Ήταν πάντοτε ένα από τα αντιπροσωπευτικότερα κομμάτια της κοινωνίας μας, όταν αυτή αγωνιζόταν, όταν αντιστεκόταν, όταν άνοιγε δρόμους, όταν δημιουργούσε. Την τροφοδοτούσαν με ιδέες και προτάσεις, την ενημέρωναν και υιοθετούσαν πάντοτε υπεύθυνη στάση, τόσο σε στιγμές μεγαλείου όσο και στις πιο μεγάλες αντιξοότητες. Μέλη της είχαν πετυχημένη παρουσία σε χώρους όπως η πολιτική, η λογοτεχνία, οι επιστήμες. Απόδειξη της σταθερής ανταπόκρισης που πάντοτε είχε η ΕΣΗΕΜ-Θ με τα κορυφαία πεδία δραστηριότητας του κοινωνικού σώματος αποτελεί το γεγονός ότι στα επίτιμα μέλη της συγκαταριθμούνται, μεταξύ άλλων, προσωπικότητες όπως ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο αείμνηστος καθηγητής Δημήτρης Μαρωνίτης, ο αείμνηστος ακαδημαϊκός Αγαπητός Τσοπανάκης.
Σταθμός στην πορεία της ΕΣΗΕΜ-Θ ήταν το Παγκόσμιο Συνέδριο με θέμα «Τύπος και Δημοκρατία», που έγινε στο συνεδριακό κέντρο της Δ.Ε.Θ., από 29 Οκτωβρίου έως και 4 Νοεμβρίου 1985. Οργανώθηκε τότε με την ευκαιρία των 2.300 χρόνων της Θεσσαλονίκης. Το συνέδριο θεωρείται μοναδικό στα ελληνικά δημοσιογραφικά χρονικά. Στη διάρκεια του 150 σύνεδροι, από 40 χώρες –και των πέντε ηπείρων– συζήτησαν τα προβλήματα του δημοσιογραφικού κόσμου σε Ανατολή και Δύση και τα ζητήματα της προάσπισης της ελευθεροτυπίας.
Η Ένωση από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, έστρεψε το ενδιαφέρον της και ανέπτυξε πλούσια δραστηριότητα στα Βαλκάνια, αλλά και στην Ευρώπη. Ανέπτυξε διμερείς σχέσεις με τις κατά τόπους δημοσιογραφικές ενώσεις και επιδιώκει πάντα τη βελτίωσή τους. Σταθερός στόχος της είναι να καταστήσει το πενταόροφο κτίριο της οδού Στρατηγού Καλλάρη 5 (η μελέτη αναπαλαίωσης του οποίου βραβεύτηκε στις Βρυξέλλες), όπου στεγάζεται και το Βαλκανικό Κέντρο Τύπου, όχι μόνον ένα κέντρο ανάπτυξης δραστηριοτήτων συναφών με τη δημοσιογραφία, αλλά και κέντρου ολόκληρου του δημοσιογραφικού κόσμου των Βαλκανίων. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η ίδρυση, το 1933, της Βαλκανικής Συνομοσπονδίας Δημοσιογράφων, με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Η ιδέα είχε διατυπωθεί και παλιότερα. Η πρώτη απόπειρα, για τη Συνομοσπονδία, χρονολογείται από το 1929. Η ΕΣΗΕΜ-Θ και το Βαλκανικό Κέντρο Τύπου προώθησαν την ίδρυσή της μέσα σε τρεις μήνες. Το ιδρυτικό συνέδριο της Βαλκανικής Συνομοσπονδίας Δημοσιογράφων πραγματοποιήθηκε 1-3 Οκτωβρίου 1993 σε ξενοδοχείο της Θεσσαλονίκης. Συμμετείχαν 80 δημοσιογράφοι-αντιπρόσωποι από 18 Δημοσιογραφικές Ενώσεις και Σωματεία από χώρες της Βαλκανικής. Στο ιδρυτικό αυτό συνέδριο ελήφθησαν ομόφωνες αποφάσεις για το κείμενο της Διακήρυξης και του Καταστατικού της Συνομοσπονδίας όπως και το πρώτο πρόγραμμα δράσης για το 1994. Επίσης εκλέχθηκαν ομόφωνα ο Πρόεδρος και τα 30 μέλη της Εκτελεστικής της Επιτροπής. Στο ίδιο συνέδριο αποφασίστηκε ότι η Θεσσαλονίκη θα είναι η μόνιμη έδρα της Συνομοσπονδίας. Η Συνομοσπονδία αναγνωρίστηκε αμέσως από τη Διεθνή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων ως νόμιμος εκπρόσωπος των δημοσιογράφων της Βαλκανικής και ισότιμος εταίρος.
Το 1993 πραγματοποιήθηκαν τρία δημοσιογραφικά συνέδρια που οργάνωσαν η ΕΣΗΕΜ-Θ και το Β.Κ.Τ. Η πρώτη από τις συναντήσεις πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη το Μάιο (22-23). Θέμα της: «Ο ρόλος των Μ.Μ.Ε. στην άμβλυνση των εθνικισμών». Η δεύτερη έγινε ένα μήνα αργότερα στη Σόφια (23-24 Ιουνίου). Στην Αλεξανδρούπολη η συνάντηση πραγματοποιήθηκε το Νοέμβριο (4-7) του 1993. Θέμα της: «Η επανάσταση στην πληροφορία. Σύγχρονες εξελίξεις στα Μ.Μ.Ε.». Παράλληλα, συζητήθηκε και το θέμα: «Οικολογία και Μ.Μ.Ε.». Αποφασίσθηκε, μάλιστα, να διαμορφωθεί με ευθύνη του Βαλκανικού Κέντρου Τύπου ένα βαλκανικό δίκτυο δημοσιογράφων και επιστημόνων που ασχολούνται με τα προβλήματα του περιβάλλοντος και να αναλάβει τη σύνταξη του Χάρτη των Οικολογικών Προβλημάτων της Βαλκανικής.
Το 1995, μετά από προσπάθειες δεκαετιών, τελεσφόρησε η ίδρυση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Συντακτών. Στο πρώτο –ιδρυτικό– συνέδριο εξελέγησαν δύο μέλη της ΕΣΗΕΜ-Θ στο Διοικητικό Συμβούλιο και τρία της Ένωσής μας στο Γενικό Συμβούλιο. Με βάση το Καταστατικό, στη θέση του α΄ αντιπροέδρου της ΠOEΣΥ, αναδεικνύεται μέλος της ΕΣΗΕΜ-Θ.
Στο Β΄ Συνέδριο της ΠΟΕΣΥ, τον Ιούνιο του 1998, ψηφίστηκε το νέο καταστατικό της Ομοσπονδίας και ο κώδικας δεοντολογίας του δημοσιογραφικού επαγγέλματος, τον οποίο η UNESCO αποδέχτηκε ως «πολύ σημαντικό ντοκουμέντο».
Στις 24 Μαρτίου 2001, στις Βρυξέλλες, η 25μελής Εκτελεστική Επιτροπή της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων αποφάσισε ομόφωνα την εγγραφή της ΕΣΗΕΜ-Θ ως τακτικού και πλήρους μέλους της υπό τον τίτλο Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας-Θράκης, δικαιώνοντας τη μακρά πορεία της και εδραιώνοντας τη διεθνή της υπόσταση. Η ΕΣΗΕΜ-Θ αποτελεί επίσης πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων, της οποίας τη Γενική Συνέλευση διοργάνωσε τον Απρίλιο του 2004 στη Θεσσαλονίκη. Κατά τη διάρκεια των εργασιών της, μέλος του ΔΣ της ΕΣΗΕΜ-Θ εξελέγη στη Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΟΔ, ενισχύοντας έτσι ακόμη περισσότερο της φωνή της Ένωσης στο ευρωπαϊκό πεδίο. Έκτοτε η Ένωση εκπροσωπεί σταθερά την Ελλάδα στο συγκεκριμένο ευρωπαϊκό όργανο.
Μεταξύ των σκοπών της Ένωσης, όπως αυτοί ορίζονται στο καταστατικό της, είναι «η ηθική και οικονομική συμβολή στη μελέτη των γενικότερων (πολιτιστικών, εκπαιδευτικών, οικονομικών, κοινωνικών, πληροφόρησης, ελευθερίας) προβλημάτων και επιδιώξεων του Τύπου και των ΜΜΕ στον ελλαδικό, βαλκανικό και διεθνή χώρο», καθώς και «η συμβολή στην εν γένει ανάπτυξη της χώρας και ειδικότερα της Μακεδονίας-Θράκης».
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΣΗΕΜ-Θ αναπτύσσει σειρά δραστηριοτήτων, συμμετέχει σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενα προγράμματα, συνεργάζεται με φορείς και αρχές της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας-Θράκης εν γένει.
Στις 10 Δεκεμβρίου 2019 η Γενική Συνέλευση ενέκρινε την εκτεταμένη αλλαγή του Καταστατικού της ΕΣΗΕΜ-Θ, ώστε να ανοίξει τις πόρτες της σε όλους ανεξαιρέτως τους δημοσιογράφους, σε όποιο Μέσο κι αν εργάζονται και με οποιαδήποτε σχέση εργασίας. Το αποφασιστικό αυτό βήμα ανοίγει τον δρόμο για μια Ένωση όσο γίνεται περισσότερο αντιπροσωπευτική καιπροσαρμοσμένη στις ανάγκες της νέας εποχής.
